Bestellijst

Geen bestellingen
Cursuscode: 670

Geschiedenis van de westerse filosofie

Geschiedenis van de westerse filosofie
Cursuscode: 670

Wil je de wereld en de mensen om je heen beter leren kennen? Filosofie is geen ivoren toren maar de docent zal je laten zien dat filosofie een manier is om verwonderd naar onze wereld te kijken.

Van Plato tot Sartre
In tien bijeenkomsten lopen we door de geschiedenis van het westerse denken. We starten in de klassieke oudheid en via het werk van vooraanstaande denkers komen we tot het heden. De tijdvakken die we behandelen zijn: klassieke oudheid, middeleeuwen, aanloop tot de verlichting, verlichting, moderne filosofie. In de cursus zullen een aantal filosofen voor het voetlicht geplaatst worden: Plato, Augustinus, Descartes, Spinoza, Kant, Schopenhauer, Sartre. In de cursus zal er een constante koppeling zijn tussen het tijdvak wat we behandelen en de 'tijd van nu’.

Lesmethode
Naast het feit dat het ook gewoon 'les' is laat de docent de deelnemers met elkaar in gesprek gaan. Het uitgangspunt is dat vragen van de cursisten veel ruimte krijgen. Door alle beschouwingen en gesprekken groeit de groep naar elkaar toe.

De cursus is voor iedereen geschikt. Er is geen specifiek opleidingsniveau vereist. Kom met gezonde interesse en een ‘open’ geest.

We beginnen onze reis door de filosofie in het westen, daar waar de filosofie is begonnen, in het oude Griekenland. Onze reis begint bij het begin van 'de filosofie'. Van daaruit begin je ook zelf met filosoferen wanneer we zoeken naar de bron. De oorsprong vinden we in de geschiedenis, de bron in ons zelf. 

De pre-socraten en het begin van de filosofie 
We beginnen bij het begin, met de eerste filosofen. Waar en hoe is ‘filosofie’ ontstaan en wat betekent dat woord eigenlijk? We maken een begin vanuit een filosofisch kunstwerk en we vinden de oorsprong bij 'de pre-socraten: zij die vooraf gingen aan Socrates. Waarom worden zij zo genoemd? Wat deden zij? Over de oorspronkelijke filosofische methode en hoe je daarmee zelf kunt beginnen te filosoferen. 

Socrates en Plato, meesters van het filosoferen en de filosofie
Het onderscheid tussen wat werkelijk is en niet, is een van de meest centrale thema's in de filosofie en het speelt ongetwijfeld ook een rol in ons eigen leven. Hoe dit onderscheid te maken en op grond van wat? Socrates laat ons zien hoe dit kan op persoonlijk niveau; Plato geeft inzicht in het algemene en abstracte. Tussen deze polen beweegt zich het filosofische denken. Samen laten ze zien hoe we hierin een filosofische houding kunnen ontwikkelen.

Aristoteles en de Hellenistische filosofie
Met de veroveringstochten van Alexander de Grote worden de grenzen van 'de bekende wereld' uitgebreid. De Griekse cultuur verspreidt zich. Met Alexander reizen filosofen mee die kennismaken met andere ideeën aangaande 'het goede leven': de relatie tussen filosofie en onze manier van leven. Aristoteles brengt het een en ander in kaart. De Hellenistische filosofen werken dit verder uit. Over de Stoa, de Epicuristen, over cynici en sceptici.

Rome en de Middeleeuwse filosofie
We komen in een tijd waarin Rome het centrum vormt van onze klassieke wereld. Centraal staat hier de leer van de Romeinse Stoa. Wat betekent het om stoïcijns in het leven te staan? We bespreken het leven en werk van keizers, soldaten en slaven. In de Middeleeuwen staat de filosofie in dienst van het geloof. De filosofische methode is erg interessant: we bespreken de scholastiek. We zien een splitsing (dualisme) in de filosofie die ook in andere culturen een grote rol speelt en terug te brengen valt tot het onderscheid tussen gevoel en verstand.

De Renaissance en de Verlichting
Oude antieke ideeën en waarden worden herontdekt. Wat houdt dat in? We laten ons leiden door de Montaigne in zijn overdenkingen t.a.v. leven en dood en volgen deze sporen t/m Descartes, waar lichaam en ziel zich lijken te scheiden in zijn invloedrijke dualisme. We maken kennis met zijn 'Meditaties', zijn twijfelmethode en zijn nog altijd goed toepasbare 'denk- en leefregels’. De eeuw van de verlichting geeft een nog steeds bepalend ideaaltype voor de 'westerse' samenleving. Kant laat zien hoe dit vorm heeft gekregen met de  Copernicaanse wending in de filosofie: ‘de moderne tijd’ begint.

De 19e eeuw: opkomst en ondergang van de grote systemen
In de 19e eeuw verkrijgt dit alles een uitgewogen vorm in het werk van Arthur Schopenhauer, filosoof voor kunstenaars. Tevens is hij een van de eerste denkers die het belang inziet van het het Oosterse denken en m.n. van het boeddhisme. Zijn leerling Nietzsche, de "filosoof met de hamer" proclameert de ondergang van de klassieke filosofie. Over het nihilisme, de wil tot macht en de eeuwige wederkeer.

Europa in de 20e eeuw: het postmodernisme en het einde van de filosofie
In de 20e eeuw komt een einde aan al deze 'grote verhalen'. Ons denken wordt post-modern. Wat houdt dit in? Wat betekent dit voor ons? We bespreken een aantal post-moderne filosofen en hun inzichten en we bespreken een aantal kunstwerken die deze filosofie illustreren. Of, zoals Wittgenstein zou zeggen: ze tonen wat niet gezegd kan worden.

De 21e eeuw: de toekomst van de filosofie
Onze eigen Erasmus wist het al: Ego mundi civis: ik ben een burger van de wereld. De 21e eeuw laat het ontstaan en de opkomst zien van een kosmopolitische filosofie. We komen tot een eerste duiding van de filosofie als wereldfilosofie: de Indiase, Chinese, Boeddhistische en Islamitische filosofie in een omvattend perspectief. Filosofie als hermeneutiek: de kunst van interpretatie en het verstaan. Hoe nu verder? wordt de centrale vraag.

Filosofie:

  • vergroot je begrip voor onze wereld en de ideeën die haar hebben vormgegeven;
  • je krijgt meer inzicht in jezelf;
  • laat je samen naar de wereld kijken.

Coördinator is Anne Schutte 0653315988, anneschuttevu@vu-dekempen.nl

Reacties van vorige deelnemers:

"Boeiend, elke les weer. Al in de eerste week zag ik meer verbanden dan ik voor mogelijk had gehouden. De link tussen de huidige maatschappij / eigen ervaring en de oude filosofen is voor mij helder geworden, hier haal ik levenswijsheid uit".

"Dit zet je op scherp.”

"Een verrijking voor de geest."

"Een vuur is ontstoken" 

“Verrassende linken tussen oude wijsheid en de actualiteit.”

Dinsdag 20 september 2022
10 lessen van 2 uur aanvangstijd 10:00 (klik hier voor de lijst met data en tijden per bijeenkomst)
Prijs: € 162,50
Dhr. (Hans) Matheeuwsen
10:00 - 12:00
Locatie: Stichting Sociaal Cultureelcentrum Muzenval Eersel (klik hier voor de adres-, OV- en parkeerinformatie)
Cursus geannuleerd >
(Hans) Matheeuwsen
(Hans) Matheeuwsen
Het docentschap past mij als de spreekwoordelijke handschoen. Ik vind het bijzonder fijn om met mensen ideeën uit te wisselen en samen te kijken wat er aan de andere kant van de heuvel is. Ik ben actief geweest in het onderwijs- en welzijnswerk. Ik vind het belangrijk dat mensen groeien en bloeien. Ik heb mijn onderwijs genoten aan HBO’s en universiteiten in binnen- en buitenland en ik ga er vanuit dat een mens nooit te oud is om aan een nieuw hoofdstuk te beginnen. Ik ben enthousiast en soms moet ik wat afgeremd worden. Lesgeven is voor mij altijd weer een bron van verbazing. Filosofie is voor mij het synoniem voor bewust in het leven staan en accepteren dat elk antwoord weer talloze vragen oproept.